A A A

UDAR MÓZGU - jak leczyć, jak zapobiegać

Udar niedokrwienny mózgu, czyli zawał mózgu, kładzie się cieniem na życie całej rodziny. Utrata mowy, siły w ręce, nodze czy brak sił by w ogóle opuszczać łóżko zmienia życie nie tylko chorego, ale także tych, którzy od tej chwili muszą zapewnić opiekę bliskiej osobie - dotychczas samodzielnej.

Nie doczekaliśmy się jeszcze spektakularnej poprawy wyników leczenia tej choroby, tak jak to ma miejsce w leczeniu np. zawału serca. Podanie leczenia fibrynolitycznego jest dobrym rozwiązaniem, jednak można je zastosować tylko w krótkim czasie od wystąpienia objawów. Jeśli więc zauważysz, że Ty sam lub ktoś z bliskich nagle nie jest w stanie utrzymać szklanki lub potyka się, nie jest w stanie normalnie chodzić, mówi niewyraźnie, nie potrafi znaleźć właściwych słów na podstawowe przedmioty lub w ogóle nie mówi, jeśli ktoś skarży się, że nagle stracił wzrok – nawet na chwilę lub tylko w określonym obszarze - nie czekaj na wizytę u swojego lekarza rodzinnego - trzeba natychmiast dzwonić na pogotowie lub szukać pomocy w szpitalu, który dysponuje leczeniem fibrynolitycznym. Szczególnie niepokojące są objawy poprzedzone uczuciem nierównego bicia serca lub występujące w krótkim czasie po wypoczynku nocnym – nie bagatelizuj ich.

 

Co możemy zrobić, by zmniejszyć ryzyko, że ta choroba dotknie nas lub kogoś bliskiego?

Przede wszystkim nie można lekceważyć niepokojących objawów. Jeśli odczuwasz napady szybkiego lub niemiarowego bicia serca, jeśli czasami nie jesteś w stanie zmierzyć ciśnienia tętniczego krwi na Twoim aparacie, bo puls jest nierówny, zgłoś to lekarzowi. Przyczyną mogą być skurcze dodatkowe, ale też groźne migotanie lub trzepotanie przedsionków, które jest najczęstszą przyczyną niedokrwiennych udarów mózgu i którego pierwszym objawem często jest właśnie udar. Arytmie te można wykryć za pomocą 24-godzinnej rejestracji rytmu serca metodą Holter, a rejestracja 48-godzinna dodatkowo zwiększa czułość badania.

Jeśli odczuwasz silne bóle głowy, warto wykonać echokardiografię przezklatkową (UKG), by sprawdzić czy nie ma nieprawidłowych połączeń pomiędzy lewą i prawą stroną serca, przez które skrzepliny mogą przepływać do mózgu powodując objawy. Najbardziej czułym badaniem jest echokardiografia przezprzełykowa, na którą lekarz może skierować Cię do szpitala, jeśli obraz badania przezklatkowego nie da jasnej odpowiedzi.

Często nie przywiązujemy wagi do objawów, które kiedyś same minęły, takich jak zawroty głowy, chwilowa utrata wzroku – w tym zaniewidzenie na jedno oko, chwilowa utrata siły w jednej ręce czy nodze lub kłopoty z mową, tymczasem mogły one być spowodowane przemijającym niedokrwieniem mózgu (tzw. TIA) i zapowiadać udar mózgu - już teraz zgłoś je swojemu lekarzowi rodzinnemu, a jeśli pojawią się znowu – wezwij pogotowie.

Warto wykonać USG tętnic szyjnych, by wykluczyć obecność ciężkich zwężeń w ich obszarze. USG tętnic szyjnych jest wskazane także w nadciśnieniu tętniczym, miażdżycy tętnic nóg, chorobie niedokrwiennej serca, przed angioplastyką wieńcową lub pomostowaniem aortalno-wieńcowym (by-pass'ami), po radioterapii szyi i sutka, a zwłaszcza u osób, które przeszły już udar lub przemijające niedokrwienie mózgu (TIA). Obecność zwężeń ponad 70% światła naczynia u osoby, która przeszła już udar lub TIA jest wskazaniem do leczenia zabiegowego, jeśli tylko da ono choremu korzyść i wiąże się z małym ryzykiem powikłań.

Szczególnie czujne powinny być osoby, które przeszły zawał serca lub mają wszczepioną sztuczną zastawkę mitralną (dwudzielną) lub aortalną. Przemijające objawy niedokrwienia mózgu wymienione powyżej mogą być spowodowane powstaniem skrzepliny w uszkodzonym sercu lub na zastawce. Stwierdzenie skrzepliny i włączenie leczenia zmniejsza ryzyko ponownego udaru, a także pogorszenia funkcji sztucznej zastawki.

 

Osoba, która już przebyła udar, jest najbardziej narażona na kolejny udar! Dlaczego tak jest? Choroba jest często konsekwencją wielu niekorzystnych czynników, takich jak niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, źle kontrolowana cukrzyca, brak ruchu, otyłość, zbyt wysokie wartości cholesterolu. I mamy na nie wpływ. Warto wybrać na swojego lekarza rodzinnego osobę, która ma doświadczenie w terapii tych chorób, by uniknąć ich powikłań. Nie szukajmy sami rozwiązania. Przedstawmy swoje objawy lekarzowi, który zadecyduje, jakie badania warto wykonać, a które nie są konieczne. Lekarz po zebraniu wywiadu uwzględni także rzadsze przyczyny udaru, takie jak stany nadkrzepliwości krwi, zespół antyfosfolipidowy, hiperhomocysteinemia, rozwarstwienie tętnicy dogłowowej lub aorty. Dlatego przed wizytą u lekarza zastanówmy się czy ktoś w naszej rodzinie przeszedł udar mózgu, zatorowość płucną, zakrzepicę żył, czy częste były poronienia lub kłopoty z zajściem w ciążę, czy ktoś cierpi na tak zwane „choroby autoimmunologiczne”. Zastanówmy się czy kiedyś straciliśmy przytomność lub prawie zemdleliśmy, czy poczuliśmy silny ból między łopatkami.

Przed wizytą u lekarza warto zapisywać wartości ciśnienia tętniczego mierzonego rano przed zażyciem leków, a jeśli cierpi się na cukrzycę – także wartości cukru na czczo, dwie godziny po śniadaniu, dwie godziny po obiedzie, dwie godziny po kolacji i o 22:00, a współmałżonka lub partnera zapytać czy w nocy nie chrapiemy i nie przestajemy nagle oddychać w czasie snu. Dzięki temu już na pierwszym spotkaniu będzie można ocenić czy leczenie jest optymalne i czy należy coś poprawić.

 

Zespół Novum-Med chętnie pomoże Ci zadbać o Twoje zdrowie i o Twoich bliskich.